Dòng vốn đứng trước “phép thử” tăng trưởng

Những thách thức và cơ hội từ mô hình tăng trưởng dựa trên tín dụng

Trong nhiều năm, tín dụng ngân hàng được xem là động lực chính của tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Theo WB, tỷ lệ tín dụng so với GDP của Việt Nam lên tới khoảng 145% vào năm 2025, mức cao nhất trong khu vực ASEAN và thuộc nhóm cao ở các nền kinh tế thu nhập trung bình thấp. Khi thị trường vốn còn chưa phát triển đồng bộ, phần lớn nhu cầu vốn trung và dài hạn phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Sau giai đoạn phục hồi hậu Covid-19, Chính sách tiền tệ nới lỏng và thanh khoản dồi dào đã duy trì tăng trưởng tín dụng ở mức cao. Theo WB, việc duy trì tăng trưởng tín dụng hai chữ số khiến vòng quay tiền tệ (money velocity) giảm xuống 0,6 vào năm 2025, cho thấy tiền lưu thông trong nền kinh tế đang chậm lại. Tiền lưu thông vẫn tập trung nhiều trong hệ thống tài chính, chưa chuyển hóa mạnh thành nhu cầu sản xuất và đầu tư ở khu vực kinh tế thực.

Phân bổ tín dụng và rủi ro cho tăng trưởng dài hạn

Điều đáng chú ý là bất động sản tiếp tục là lĩnh vực hấp thụ vốn lớn nhất của nền kinh tế. Theo WB, tín dụng bất động sản năm 2025 tăng tới 42%, cao hơn nhiều so với tăng trưởng toàn hệ thống là 19%. Lĩnh vực này chiếm khoảng 25,5% tổng dư nợ của nền kinh tế, trong đó một nửa được cấp cho các doanh nghiệp phát triển bất động sản.

Trong khi tín dụng cho công nghiệp tăng 12,1%, nông nghiệp tăng 9,1%, và doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn ở mức khiêm tốn, WB chỉ ra sự phân hóa về cơ cấu tín dụng khi dòng vốn chảy mạnh vào các phân khúc có tài sản bảo đảm cao nhưng năng suất thấp hơn. Điều này cho thấy nền kinh tế đang đối diện với nguy cơ dòng vốn nghiêng về tài sản thay vì tăng năng suất và việc làm.

Đánh giá tác động và cổ phiếu từ sự dịch chuyển dòng vốn

Ở góc độ ngân hàng, mức độ phụ thuộc quá lớn vào cho vay bất động sản có thể tạo rủi ro hệ thống trong dài hạn. Tại quý I/2026, một số ngân hàng cho vay bất động sản ở mức rất cao, ví dụ Kienlongbank 57,5%, SHB 48,1%, BVBank 35,1%, Techcombank 30,6%, VPBank 28,7%, HDBank 25,2%, MSB và PGBank 24%. Dòng vốn này tiếp tục tăng ở quý I/2026 với các con số cụ thể như VPBank tăng thêm hơn 37.000 tỷ đồng, MB tăng hơn 13.500 tỷ đồng và HDBank tăng gần 14.000 tỷ đồng.

WB cảnh báo rằng giá bất động sản leo thang có thể làm giảm khả năng chi trả nhà ở và gia tăng bất bình đẳng. Trong bối cảnh này, nền kinh tế cần dòng vốn đi vào các lĩnh vực tăng năng suất, tạo việc làm và thúc đẩy công nghệ để tăng trưởng bền vững. Việc Việt Nam hướng tới một nền kinh tế thu nhập cao sẽ gặp thách thức nếu tăng trưởng tiếp tục dựa chủ yếu vào mở rộng tín dụng và tăng giá tài sản.

Thông điệp cho nhà đầu tư và quyết định chiến lược

Mô hình tăng trưởng dựa trên tín dụng vẫn còn tồn tại trong ngắn hạn nhờ nhu cầu đô thị hóa và đầu tư hạ tầng tiếp tục được đẩy mạnh. Tuy nhiên, tính bền vững của tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào việc dòng vốn đi đúng hướng đến các lĩnh vực có năng suất cao và tạo việc làm lâu dài. Các nhà đầu tư nên theo dõi sát diễn biến về chất lượng tăng vốn và phân bổ nguồn lực của các ngân hàng, đồng thời cân nhắc tác động lên cổ phiếu thuộc nhóm bất động sản, vật liệu và xây dựng.

• Rủi ro đến từ mô hình tăng trưởng dựa trên tín dụng và bất động sản cần được quản trị chặt chẽ.
• Đô thị hóa và nhu cầu nhà ở có thể duy trì đà tăng ngắn hạn nhưng tác động lên tiêu dùng và động lực tăng trưởng dài hạn cần được theo dõi.
• Phân bổ vốn cần ưu tiên năng suất và công nghệ để đảm bảo tăng trưởng bền vững.