Đằng sau bước ngoặt lịch sử nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Chuyển đổi nâng hạng và dòng vốn ETF trên thị trường Việt Nam

Theo FTSE Russell, Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp và bắt đầu từ ngày 21/9. 0,2-0,4% là tỷ trọng dự kiến ban đầu trong rổ FTSE Emerging Markets khi Việt Nam bước vào danh mục và sẽ bị loại dần khỏi rổ FTSE Frontier.

Phiên giao dịch đầu giờ mở cửa trong trạng thái tích cực, và có thời điểm VN-Index tăng trên 4%; kết thúc sáng nay, chỉ số chính tăng mạnh, cho thấy sự đón nhận dòng vốn tích cực từ thị trường quốc tế.

Ông Hoàng Việt Phương - Giám đốc Khối nghiên cứu và tư vấn đầu tư, Chứng khoán VNDirect - cho rằng đây là một bước ngoặt mang tính cấu trúc, phản ánh tiến trình cải cách kéo dài nhiều năm đã được ghi nhận và chuyển từ câu chuyện kỳ vọng sang một catalyst hiện thực đối với dòng vốn nước ngoài.

Từ kỳ rà soát tháng 9 tới, Việt Nam sẽ được thêm vào hệ thống chỉ số FTSE Emerging Markets với tỷ trọng đầu vào ban đầu khoảng 0,2-0,4%, đồng thời từng bước bị loại khỏi rổ FTSE Frontier. Cách tiếp cận này được thiết kế để tạo chuyển tiếp dòng vốn mượt mà, hạn chế cú sốc cung-cầu và giảm áp lực bán đột ngột từ các quỹ Frontier.

Dòng vốn ETF mô phỏng FTSE được dự báo có thể giải ngân khoảng 1 tỷ USD ở giai đoạn đầu, trong khi tổng dòng vốn (bao gồm quỹ chủ động) có thể lên tới 3,5-5 tỷ USD trong trung hạn, tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao và có tỷ lệ free-float tốt. Tuy nhiên, dòng vốn này sẽ phân bổ theo lộ trình, với quỹ chủ động đi trước 6-12 tháng và dòng vốn thụ động tập trung ở các kỳ cơ cấu.

Nhóm VPBankS cho rằng, dựa trên tổng giá trị tài sản ngày 3/4 của các quỹ ETF dựa trên FTSE EM và All World, dòng vốn thụ động có thể đạt tối thiểu 1,7 tỷ USD khi hoàn tất toàn bộ quá trình chuyển đổi, trong khi tổng vốn từ các quỹ chủ động được ước tính lớn gấp khoảng 5 lần so với ETF. Điều này nhắc lại vai trò của cả hai khuôn khổ đầu tư trong quá trình chuyển đổi.

FTSE vừa công bố danh sách sơ bộ các cổ phiếu Việt Nam có khả năng được đưa vào danh mục FTSE trong kỳ rà soát tới; danh sách chính thức sẽ được công bố vào ngày 21/9.

Thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ được nâng hạng từ tháng 9/2026.

Ở góc nhìn thận trọng, Nguyễn Đức Khang - Trưởng phòng phân tích, Chứng khoán Pinetree - cho rằng nhà đầu tư cần giữ “cái đầu lạnh”. Ông cho rằng thông tin nâng hạng đã phản ánh vào giá và dòng vốn chắc chắn nhất sẽ đến từ các quỹ ETF thụ động, nhưng quy mô ước tính 600-800 triệu USD (tương ứng khoảng 15.000-20.000 tỷ đồng) là khiêm tốn so với mức rút ròng năm 2025 và tổng rút ròng từ đầu năm 2026 đến nay. Dòng vốn chủ động được cho là khó quay lại ngay lập tức do vẫn tồn tại phân hóa giữa lợi suất và kỳ vọng lợi nhuận.

Ông Phạm Lưu Hưng - Kinh tế trưởng, SSI Research - cho biết kế hoạch nâng hạng sẽ được triển khai theo 4 đợt. Đợt đầu vào tháng 9 ước đạt hơn 150 triệu USD; các đợt sau lần lượt vào tháng 3/2027 (~20%) và hai đợt cuối mỗi lần khoảng 35%, nhằm tối ưu hóa tác động lên thị trường và định giá cổ phiếu.

Ông Hưng nhận định một lợi ích quan trọng nhất là Việt Nam đã được nâng hạng chính thức, mở cửa cho cộng đồng nhà đầu tư toàn cầu và có thể làm tăng khả năng MSCI xem xét Việt Nam ở danh sách theo dõi trong vòng 12 tháng tới, đặc biệt tại các kỳ rà soát tháng 6/2026 và 6/2027.

Thông tin phụ và bối cảnh thị trường

• FTSE sẽ công bố danh sách chính thức vào ngày 21/9 cho các cổ phiếu đủ điều kiện tham gia danh mục FTSE Emerging Markets.
• Quá trình chuyển đổi được thiết kế để không tạo áp lực bán đột ngột từ các quỹ Frontier.
• Dòng vốn ngoại và định giá thị trường được kỳ vọng có sự phân bổ theo chu kỳ cơ cấu, chứ không phải một đợt chốt lời ngắn hạn.