Vì sao FDI vẫn "né" sàn chứng khoán?

Khung pháp lý và tác động lên thị trường chứng khoán Việt Nam

Việc tháo gỡ các điểm nghẽn giữa Luật Đầu tư và Luật Chứng khoán được kỳ vọng mở rộng nguồn hàng chất lượng cho thị trường và nâng sức hấp dẫn của Việt Nam đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài dài hạn. Dù khối doanh nghiệp FDI hiện nay vẫn hoạt động hiệu quả, sự vắng bóng trên sàn chứng khoán từ năm 2017 cho thấy rào cản pháp lý đang ảnh hưởng đến quá trình chuyển đổi và huy động vốn của các công ty này.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân chủ yếu không nằm ở nhu cầu huy động vốn mà ở sự bất đồng giữa hai khuôn khổ pháp lý. Việc chuyển đổi từ FDI sang công ty cổ phần, một bước bắt buộc trước khi niêm yết, đòi hỏi nhiều thủ tục điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và phải đảm bảo tính liên tục, chuẩn hóa và xử lý nhanh chóng trên thị trường chứng khoán. Trong khi Nghị định 245 đã rút ngắn thời gian từ IPO đến niêm yết từ 90 ngày xuống còn 30 ngày, cải thiện này phần lớn ở giai đoạn sau khi niêm yết và chưa giải quyết triệt để vấn đề ở giai đoạn tiền niêm yết.

Trong bối cảnh hiện tại, Luật Đầu tư 2025, có hiệu lực từ tháng 3/2026, được kỳ vọng sẽ thống nhất các quy định về hoạt động chứng khoán với Luật Chứng khoán, giảm xung đột pháp lý và tạo điều kiện thuận lợi cho chuyển đổi doanh nghiệp FDI. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều cách tiếp cận khác nhau: Singapore áp dụng cơ chế bình đẳng giữa FDI và doanh nghiệp nội, trong khi Hàn Quốc đặt yêu cầu cao về công bố thông tin và kiểm toán khi niêm yết. Nếu Việt Nam xây dựng được hành lang pháp lý đồng bộ và có một hướng dẫn riêng cho doanh nghiệp FDI, thị trường có thể thu hút thêm các doanh nghiệp quy mô lớn ở các ngành điện tử, chế biến, logistics và công nghệ cao.

Điều này không chỉ mở rộng quy mô vốn hóa và nâng chất lượng hàng hóa trên sàn mà còn tạo thêm cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn, từ đó cải thiện tiêu chí nâng hạng thị trường và tăng tính cạnh tranh của thị trường vốn Việt Nam trong khu vực. Việc harmonizing khung pháp lý sẽ đóng góp vào tăng trưởng lâu dài và ổn định cho thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp FDI tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước.

• Harmonizing khung pháp lý giữa Luật Đầu tư và Luật Chứng khoán để giảm xung đột pháp lý
• Nghị định 245 và tiến trình IPO – niêm yết được liên kết chặt chẽ hơn
• Ảnh hưởng tích cực từ kinh nghiệm quốc tế (Singapore, Hàn Quốc) lên mô hình Việt Nam
• Tiềm năng mở rộng danh mục cổ phiếu chất lượng, đặc biệt từ các ngành điện tử, logistics, công nghệ cao