Rủi ro pha loãng trong thị trường chứng khoán hiện nay

Rủi ro pha loãng trong thị trường chứng khoán hiện nay

Thanh khoản thị trường vẫn chưa có sự bật lên rõ nét và dòng vốn nước ngoài tiếp tục bán ròng, khiến rủi ro pha loãng cổ phiếu gia tăng khi lượng cổ phiếu dự kiến phát hành hoặc chia tách sắp tới lớn hơn bình thường. Điều này có thể tạo áp lực lên định giá và diễn biến của nhiều mã trên thị trường.

Theo Fi-intrade, khối lượng cổ phiếu phát hành mới gồm phát hành vốn cổ phần và chia tách dự kiến đạt khoảng 48,2 tỷ cổ phiếu, tăng 26% so với cùng kỳ và tương đương khoảng 17,1% tổng số cổ phiếu đang lưu hành tại cuối năm 2025, chạm mức cao nhất trong nhiều năm.

Trong đó, phát hành chia tách, cổ tức bằng cổ phiếu và cổ phiếu thưởng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn với khoảng 28,8 tỷ cổ phiếu, tương đương với năm 2025 (28,2 tỷ cổ phiếu). Ngược lại, khối lượng phát hành vốn cổ phần dự kiến hơn 19,4 tỷ cổ phiếu, tăng 91,6% so với cùng kỳ.

Đầu tháng 6, giá trị giao dịch bình quân trên cả ba sàn khoảng 20.000 tỷ đồng, giảm đáng kể so với mức 35.000 tỷ đồng của quý I. Ngày 5/6, thanh khoản chỉ còn hơn 14.500 tỷ đồng, thấp nhất trong một năm qua. Cùng lúc, xu hướng bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục tạo áp lực lên cán cân cung – cầu, buộc dòng tiền nội địa phải hấp thụ lượng cổ phiếu phát hành mới.

Theo dữ liệu từ Chứng khoán SHS, hai tháng trước đó, giá trị giao dịch bình quân trên toàn thị trường ở mức khoảng 26.000-27.000 tỷ đồng mỗi phiên, giảm khoảng 25% so với quý I. Khi nguồn cung cổ phiếu tăng lên mà dòng tiền nội chưa đủ mạnh, áp lực giảm giá hoặc đi ngang có thể kéo dài.

Điều này diễn ra trong bối cảnh mùa ĐHĐCĐ và kế hoạch tăng vốn của nhiều doanh nghiệp mở ra một chu kỳ cung cổ phiếu khá lớn. Nhiều công ty chọn phát hành thêm cho cổ đông hiện hữu, trả cổ tức bằng cổ phiếu hoặc ESOP, khiến tổng lượng cổ phiếu lưu hành dự báo tăng lên trên diện rộng.

Không chỉ ảnh hưởng tới cung-cầu ngắn hạn, sự gia tăng số lượng cổ phiếu lưu hành còn tác động trực tiếp đến các chỉ tiêu định giá. Khi lợi nhuận chưa tăng tương ứng với tăng vốn, EPS có nguy cơ pha loãng và hệ số P/E thực tế có thể tăng lên nếu giá cổ phiếu chưa điều chỉnh.

“Trong bối cảnh thanh khoản thị trường chưa phục hồi mạnh, khối ngoại tiếp tục bán ròng và tăng trưởng lợi nhuận có dấu hiệu phân hóa giữa các nhóm ngành, lượng nguồn cung cổ phiếu lớn sắp được đưa ra thị trường có thể làm gia tăng rủi ro pha loãng cũng như áp lực lên mặt bằng định giá,” Fi-inTrade nhấn mạnh.

Nhà đầu tư cần đánh giá kỹ chất lượng tăng vốn

Một yếu tố quan trọng là sự phân hóa trong triển vọng kinh doanh giữa các doanh nghiệp niêm yết. Trong khi một số ngành như công nghệ, đầu tư công hay tiêu dùng chọn lọc vẫn được kỳ vọng tăng trưởng, nhiều doanh nghiệp bất động sản, vật liệu xây dựng hoặc xuất khẩu vẫn đối mặt với áp lực from thị trường và chi phí vốn. Việc tăng vốn không tự động biến thành giá trị gia tăng nếu nguồn vốn chỉ dùng cho lưu động hay tái cấu trúc nợ mà không có chiến lược sử dụng vốn rõ ràng.

Nhà đầu tư nên đánh giá mục đích sử dụng vốn, hiệu quả đầu tư dự kiến và khả năng chuyển hóa vốn thành lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu trong tương lai. Những doanh nghiệp có dự án rõ ràng, ROE ở mức cao và kế hoạch kinh doanh khả thi được cho là có cơ hội hấp thụ lượng cổ phiếu phát hành và duy trì tăng trưởng bền vững.

Ở góc độ thị trường, rủi ro pha loãng chưa phải là yếu tố có thể đảo chiều xu hướng, nhưng sẽ là một yếu tố lọc cổ phiếu khi lựa chọn trong thời gian tới. Khi thanh khoản thấp, sự phân hóa giữa các nhóm cổ phiếu sẽ tiếp tục và các doanh nghiệp có mức tăng vốn lớn cần chứng minh hiệu quả sử dụng vốn mới có thể thu hút dòng tiền tích cực hơn.

• Rủi ro pha loãng từ 48,2 tỷ cổ phiếu phát hành mới và
• Khoảng 28,8 tỷ cổ phiếu từ cổ phiếu thưởng/chia tách và
• Lợi nhuận tăng chậm hơn so với tăng vốn có thể đẩy P/E thực tế lên.

Trong bối cảnh hiện tại, nhà đầu tư được khuyến nghị xem xét kỹ lưỡng mục đích và hiệu quả sử dụng vốn của các đợt tăng vốn, thay vì chỉ tập trung vào quy mô hay tỉ lệ cổ tức. Mức độ ảnh hưởng lên danh mục sẽ phụ thuộc vào chất lượng dự án và khả năng tạo lợi nhuận của từng doanh nghiệp.