Chứng khoán thủng mốc 1.800 điểm dù sắp nâng hạng, chuyện gì đang xảy ra?

VN-Index thủng mốc 1.800 điểm giữa kỳ vọng nâng hạng

VN-Index tiếp tục gây thất vọng khi thủng mốc 1.800 điểm sau phiên giảm hơn 34 điểm ngày 11/9. Hàng loạt cổ phiếu, đặc biệt là nhóm chứng khoán và ngân hàng, bị bán tháo mạnh.

Trên các diễn đàn, nhiều nhà đầu tư bất ngờ trước đà lao dốc của thị trường trong bối cảnh FTSE Russell chính thức nâng hạng chứng khoán Việt Nam. Chị Giang Thanh, một nhà đầu tư tại TPHCM, cho biết danh mục của chị có nhiều mã đã lỗ trên 30% dù nắm giữ cả năm nay.

Rào cản từ lãi suất cao và thanh khoản suy giảm

Ông Đinh Đức Minh, Giám đốc Đầu tư Cấp cao VinaCapital, cho rằng việc nâng hạng là thông tin tích cực, nhưng thanh khoản thị trường suy giảm liên tục từ đầu năm. Trong tháng 8, giá trị giao dịch bình quân trên ba sàn chỉ đạt khoảng 18.700 tỷ đồng mỗi ngày, chưa bằng một nửa so với tháng 1.

Mặt bằng lãi suất tăng trở lại từ cuối năm ngoái do nhu cầu vốn của nền kinh tế gia tăng, đặc biệt liên quan đến các dự án hạ tầng và bất động sản quy mô lớn. Điều này khiến dòng tiền trở nên thận trọng hơn với các tài sản rủi ro như cổ phiếu.

Môi trường bên ngoài vẫn tiềm ẩn nhiều bất định. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông làm gia tăng lo ngại về triển vọng kinh tế toàn cầu, lạm phát và giá năng lượng. Giá dầu đã tăng trên 100 USD/thùng, khiến nhà đầu tư có xu hướng giảm tỷ trọng tài sản rủi ro.

Dù VN-Index tăng 2,7% trong 8 tháng đầu năm, độ rộng thị trường khá tiêu cực. Trong tổng số 405 cổ phiếu trên HOSE, có tới 274 mã giảm giá, chiếm hơn 2/3 thị trường. Chỉ số tăng nhưng khả năng tạo ra lợi nhuận thực tế cho đa số nhà đầu tư không dễ dàng.

Dòng vốn ngoại và kỳ vọng sau nâng hạng

Ông Trương Quang Bình, Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích tại Yuanta Việt Nam, nhận định thanh khoản thấp kéo dài quanh vùng 13.900-14.500 tỷ đồng/phiên, giảm khoảng 55% so với đỉnh tháng 1. Đây là dấu hiệu của thị trường đang ở trạng thái "chờ xác nhận" thay vì thiếu tiền hay mất niềm tin.

Về dài hạn, thị trường có triển vọng tốt, nhưng ngắn hạn có rủi ro từ khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 9, mặt bằng lãi suất trong nước cao và rủi ro thuế quan từ Mỹ. Ông Bình dự báo thị trường có thể bước vào chu kỳ tăng trưởng dài hạn vào cuối năm nay hoặc đầu 2027.

Dự kiến khoảng 2 tỷ USD từ các quỹ đầu tư thụ động sẽ chảy vào sau khi được FTSE Russell nâng hạng. Tuy nhiên, theo ông Đinh Đức Minh, con số này không quá lớn về quy mô tuyệt đối, nhưng vẫn là yếu tố hỗ trợ tích cực cho tâm lý thị trường trong bối cảnh khối ngoại bán ròng.

Ông Trương Quang Bình phân tích hai lớp dòng vốn: dòng vốn thụ động bắt buộc từ các quỹ FTSE sẽ xảy ra quanh ngày hiệu lực 21/9 nhưng mang tính kỹ thuật, không tạo xu hướng bền vững. Dòng vốn chủ động quan trọng hơn thường đến chậm hơn 6-18 tháng, phụ thuộc vào việc Việt Nam cải thiện hạ tầng giao dịch và duy trì tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Nhà đầu tư cá nhân là lực lượng chủ lực

Ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược Thị trường tại VPBankS, cho biết nhà đầu tư cá nhân trong nước là lực lượng chủ đạo về thanh khoản. Tỷ trọng giao dịch của khối ngoại đã giảm xuống 11,9%, so với mức 13,5% của năm 2025, nghĩa là gần 9/10 giá trị giao dịch do nhà đầu tư trong nước quyết định.

Thị trường vẫn hấp thụ được lượng bán ròng hơn 93.700 tỷ đồng trong khi VN-Index vẫn tăng và vốn hóa cổ phiếu trên HoSE vượt 8,87 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 8. Tuy nhiên, để thiết lập mặt bằng giá cao hơn bền vững, dòng vốn ngoại nhiều khả năng trở thành chất xúc tác quan trọng trong trung và dài hạn.

Trong bối cảnh VN-Index phân hóa, xu hướng phân bổ sẽ tập trung vào các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản vững, tăng trưởng lợi nhuận tích cực, thanh khoản tốt và khả năng đáp ứng tiêu chí của dòng vốn tổ chức khi quá trình nâng hạng đi vào thực chất.