Tìm bản chất cuộc đua lãi suất

Diễn biến mặt bằng lãi suất huy động và thanh khoản hệ thống ngân hàng

Từ cuối tháng 5, mặt bằng lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng có dấu hiệu tăng trở lại, mặc dù Ngân hàng Nhà nước đã đưa ra các động thái nhằm ghìm cương thị trường. Cơ quan quản lý vẫn yêu cầu giảm lãi suất huy động để hỗ trợ nền kinh tế, trong khi một số ngân hàng bắt đầu cạnh tranh nguồn vốn ở các kỳ hạn dài sau thời gian hạ lãi suất trước đó. Tín dụng toàn nền kinh tế vẫn tăng nhanh hơn so với huy động, gây áp lực lên thanh khoản chung. Theo số liệu, dư nợ tín dụng đến ngày 26/5/2026 đạt gần 19,55 triệu tỷ đồng, tăng 5,1% so với đầu năm, trong khi huy động vốn mới chỉ tăng 2,68%.

Trong bối cảnh này, thị trường liên ngân hàng cho thấy áp lực thanh khoản tăng lên khi lãi suất VND qua đêm ở mức cao. Cụ thể, lãi suất liên ngân hàng qua đêm cuối tháng 5 lên tới 7%/năm, buộc Ngân hàng Nhà nước phải bơm ròng hơn 30.700 tỷ đồng qua thị trường mở để hỗ trợ thanh khoản. Những diễn biến này phản ánh sự cạnh tranh huy động vốn diễn ra trên phạm vi toàn hệ thống, khiến chi phí huy động ngắn hạn có thể vẫn ở mức cao trong ngắn hạn.

Theo Phan Duy Hưng, CFA, MBA, VIS Rating cho biết thanh khoản hệ thống đang trở nên kém thuận lợi hơn khi tiền gửi tăng trưởng chậm, trong khi nhu cầu tín dụng vẫn cao. Việc cạnh tranh huy động vốn diễn ra ở đa dạng mặt bằng lãi suất và kỳ hạn khiến chi phí vốn tại nhiều tổ chức tín dụng khó kiểm soát. Mức độ căng thẳng này được cho là “tảng băng chìm” của một mô hình dẫn vốn dựa gần như hoàn toàn vào hệ thống ngân hàng, vốn đang trở nên dễ bị đứt gãy khi nguồn vốn trung và dài hạn tăng lên kỷ lục.

Ở mức độ định hướng điều hành, các cơ quan quản lý đang tìm cách cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng tín dụng, ổn định thanh khoản và kiểm soát chi phí vốn. Một văn bản gần đây của Ngân hàng Nhà nước cho thấy định hướng phân bổ nguồn vốn cho các lĩnh vực như nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất nhằm tối ưu hóa chất lượng dòng vốn. TS. Nguyễn Kinh Luân, Phó tổng giám đốc Đầu tư & Phát triển thị trường quốc tế tại Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình nêu quan điểm rằng bài toán hiện tại không phải thiếu cầu tín dụng mà là ai được dòng vốn lựa chọn.

Trước bối cảnh này, các chuyên gia nhận định đây là sự chuyển dịch từ việc tập trung kiểm soát quy mô tín dụng sang nâng cao chất lượng tín dụng và hiệu quả sử dụng vốn. Công văn số 4551 của Ngân hàng Nhà nước phản ánh sự lựa chọn này bằng cách điều chỉnh cách tính tín dụng đối với bất động sản và các phân khúc liên quan, từ đó hướng tới tăng trưởng dựa trên năng lực sản xuất và việc làm dài hạn.

• Huy động tăng trở lại ở nhiều ngân hàng kể từ cuối tháng 5.
• Tín dụng tăng nhanh hơn huy động, đạt mức gần 19,55 triệu tỷ đồng với mức tăng 5,1%.
• Thanh khoản liên ngân hàng đang chịu áp lực khi lãi suất VND tăng và NHNN phải bơm ròng qua thị trường mở.
• Phân bổ nguồn vốn theo ngành và phân khúc được xem là xu hướng chủ đạo, nhằm đảm bảo tính bền vững của hệ thống ngân hàng.
• Công văn số 4551 cho thấy xu hướng chuyển dịch sang quản trị vốn và chất lượng tín dụng thay vì chỉ kiểm soát quy mô.