Khơi thông kênh trái phiếu, giảm áp lực cho tín dụng

Khơi thông kênh trái phiếu và đa dạng hóa nguồn vốn

Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn tín dụng từ ngân hàng, khiến thanh khoản và an toàn hệ thống tài chính chịu áp lực khi lãi suất và diễn biến thị trường vốn biến động. Trong bối cảnh này, thị trường trái phiếu doanh nghiệp được kỳ vọng đóng vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp sản xuất và đầu tư công.

Theo Ngân hàng Nhà nước, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng. Trong 5 tháng đầu năm 2026, cơ quan này duy trì lãi suất điều hành nhằm hỗ trợ tăng trưởng và ổn định lạm phát. Đến ngày 20/4/2026, lãi suất cho vay bình quân với các khoản vay mới ở mức khoảng 8,38%/năm, thấp hơn 0,44 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Tuy nhiên, khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn vẫn mở rộng, áp lực lên hệ thống vẫn gia tăng.

Theo các phân tích của giới chuyên gia, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam ở mức cao, ước đạt 145% với dư nợ gần 19,4 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, nguồn vốn huy động cho đầu tư qua thị trường chứng khoán vẫn còn khiêm tốn; năm 2025, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 4,15 triệu tỷ đồng, tương đương 32,3% GDP. Khoảng 1,2% GDP được huy động qua kênh cổ phiếu, trong khi trái phiếu tăng trưởng nhưng trên 90% là phát hành riêng lẻ, cho thấy cấu trúc thị trường còn mất cân đối.

Các chuyên gia cho rằng lệ thuộc quá mức vào vốn vay ngân hàng khiến doanh nghiệp dễ bị tổn thương khi lãi suất biến động hoặc tín dụng thắt lại. Bên cạnh đó, tình trạng sử dụng vốn ngắn hạn cho mục tiêu đầu tư dài hạn vẫn là rủi ro cấu trúc cần được khắc phục. Việc phát triển cân bằng giữa tín dụng ngân hàng và các kênh huy động khác được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Niềm tin của nhà đầu tư được xem là chìa khóa mở đường cho thị trường trái phiếu. Để thúc đẩy thị trường này, các chuyên gia khuyến nghị đẩy mạnh phát hành trái phiếu ra công chúng, chuẩn hóa bảng cáo bạch và tăng cường minh bạch thông tin. Việc xếp hạng tín nhiệm được xem là công cụ quan trọng giúp hạ chi phí vốn và nâng cao sự tin cậy của nhà đầu tư.

Trong bối cảnh 2026, nhiều ý kiến nhấn mạnh cần thúc đẩy thị trường vốn cho khu vực sản xuất và khu vực tư nhân, đồng thời đưa trái phiếu doanh nghiệp trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn thay thế hay bổ sung cho tín dụng ngân hàng. Các đề xuất khác tập trung vào việc quản lý mục đích sử dụng vốn sau phát hành và tăng cường vai trò của thị trường thứ cấp nhằm tạo sự minh bạch và hấp dẫn dòng vốn nước ngoài.

• Ngân hàng Nhà nước duy trì lãi suất điều hành nhằm ổn định vĩ mô và hỗ trợ thanh khoản.
• Đẩy mạnh phát hành trái phiếu ra công chúng và tăng tính minh bạch thông tin để thu hút vốn.
• Áp dụng xếp hạng tín nhiệm như một công cụ quản trị rủi ro và chi phí vốn.
• Khuyến khích doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn vốn ngoài tín dụng ngân hàng, thông qua thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp và hợp tác công - tư.