Cải cách “thực chất” tạo động lực mới

Cải cách thực chất tạo động lực mới cho quản trị và kinh tế

Ngày 29/4, Chính phủ ban hành 8 nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 14 bộ, ngành.

Theo đó, 163 văn bản quy phạm pháp luật được sửa đổi, bổ sung; 184 thủ tục kinh doanh được bãi bỏ; 134 thủ tục được phân cấp xuống địa phương và 349 thủ tục hành chính được đơn giản hóa.

Quy mô thủ tục hành chính cấp Trung ương được điều chỉnh ở mức 27%, thấp hơn mục tiêu 30% theo chuẩn OECD. Bên cạnh đó, 890 điều kiện kinh doanh bị bãi bỏ và 4 điều kiện được đơn giản hóa.

Những nỗ lực này được kỳ vọng giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, người dân so với năm 2024, đồng thời tiết kiệm hơn 23.000 tỷ đồng chi phí xã hội mỗi năm.

Tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 diễn ra tối 4/5, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết hiện Bộ Tư pháp đã thẩm định thêm 3 nghị quyết khác và báo cáo Chính phủ xem xét thông qua.

“Dự kiến sẽ điều chỉnh gần 50 đạo luật để cắt giảm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đồng thời bãi bỏ 158 thủ tục hành chính cùng nhiều nội dung đơn giản hóa khác,” ông Tịnh cho hay.

Ngày 2/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu 4 bộ rà soát, cắt giảm thủ tục trong các lĩnh vực: đánh giá tác động môi trường, cấp phép xây dựng, khu công nghiệp - cụm công nghiệp và phòng cháy, chữa cháy. Thời hạn hoàn thành rà soát là ngày 10/5, sau đó Bộ Tư pháp tổng hợp, báo cáo Thủ tướng vào ngày 12/5.

Để cải cách đi vào thực chất, theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, chuyên gia khoa học chính trị, loạt nghị quyết cho thấy cách tiếp cận mới trong tư duy quản trị quốc gia, thay vì các điều chỉnh nhỏ lẻ như trước đây. Ông Dũng nhận định, cải cách lần này phản ánh ba chuyển dịch: từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, từ tập trung sang phân quyền và từ kiểm soát sang kiến tạo.

TS. Nguyễn Minh Thảo, Phó trưởng ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Bộ Tài chính cho rằng, cần tiếp tục làm rõ chất lượng của việc đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, tránh tình trạng chỉ sửa đổi câu chữ mang tính hình thức hoặc chuyển điều kiện kinh doanh sang một hình thức quản lý khác. “Việc đánh giá chất lượng của tiến trình cắt bỏ, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính cần được thực hiện độc lập, khách quan, phản ánh đúng góc nhìn và trải nghiệm của các chủ thể chịu tác động trực tiếp là nhà đầu tư và doanh nghiệp,” bà Thảo kiến nghị.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, căn cứ tinh thần Kết luận 18 của Trung ương về việc triệt để chuyển đổi từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, tư duy cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện và thủ tục hành chính hiện nay đã có nhiều thay đổi. Theo đó, trong quá trình thẩm định các nghị quyết quy phạm, Bộ Tư pháp yêu cầu các bộ, ngành đồng thời với việc cắt giảm các thủ tục hành chính mang tính “tiền kiểm” phải xây dựng các giải pháp thay thế thông qua hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn phù hợp. Với định hướng chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, doanh nghiệp khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn có thể tự triển khai hoạt động và chịu giám sát sau cấp phép. Theo ông Tịnh, để “hậu kiểm” hiệu quả, pháp luật cần đi kèm chế tài nghiêm khắc đối với các trường hợp kê khai không trung thực hoặc không đáp ứng đủ điều kiện kinh doanh. “Với tinh thần đó, tình trạng phát sinh thêm điều kiện kinh doanh hoặc thủ tục hành chính làm tăng chi phí cho doanh nghiệp sẽ không tái diễn,” lãnh đạo Bộ Tư pháp khẳng định.

Những ý kiến trên cho thấy mục tiêu cải cách là đi vào thực chất và nhằm giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp, đồng thời hướng tới sự chuyển đổi mô hình quản trị nhằm kích thích tăng trưởng và cải thiện môi trường đầu tư ở Việt Nam.