Áp lực lãi suất neo cao "thử thách" sức bền của thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Áp lực lãi suất cao thách thức thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2026

Mức mặt bằng lãi suất ở ngưỡng cao đang tạo ra rào cản đối với hoạt động phát hành trái phiếu và đẩy chi phí vốn của doanh nghiệp lên mức đáng chú ý, đặc biệt khi áp lực đáo hạn dồn về cuối năm.

FiinRatings vừa công bố báo cáo Tâm điểm Thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp quý I/2026, mô tả bức tranh biến động với tổng giá trị phát hành quý I đạt 40,3 nghìn tỷ đồng nhưng tăng 60,6% so với cùng kỳ năm trước, dù vẫn chậm so với các quý liền trước.

Hoạt động phát hành ở những quý tiếp theo được cho là khó bật tăng do lãi suất cao khiến tâm lý thận trọng gia tăng và nhiều doanh nghiệp sẽ cân nhắc lại kế hoạch huy động.

Điểm đáng chú ý nhất là sự gia tăng của lãi suất coupon ở hai nhóm phát hành chủ lực là tổ chức tín dụng và bất động sản, với mức tăng lần lượt 67,8 điểm cơ bản và 40 điểm cơ bản.

Lãi suất biến động không chỉ ảnh hưởng tới các đợt phát hành mới mà còn đẩy lợi suất bình quân trên thị trường thứ cấp lên cao, phản ánh kỳ vọng bù rủi ro của nhà đầu tư trước áp lực thanh khoản ngắn hạn.

Marina Center dẫn đầu cơ cấu phát hành với hơn 10.000 tỷ đồng, áp dụng cấu trúc lãi suất bậc thang cho kỳ hạn 10 năm. Trong khi đó, nhóm ngân hàng có dấu hiệu thu hẹp hoạt động phát hành trái phiếu để ưu tiên các kênh huy động ngắn hạn nhằm đối phó với áp lực thanh khoản hệ thống, với tỷ trọng vẫn lớn nhưng xu hướng giảm.

Từ FiинRatings cho thấy tổng giá trị trái phiếu gặp vấn đề trong 3 tháng đầu năm đạt 12,8 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 6% so với cùng kỳ. Rủi ro tập trung ở lĩnh vực bất động sản và năng lượng, nơi nhiều doanh nghiệp có sức khỏe tín dụng yếu hoặc đang trong quá trình tái cấu trúc.

Dù tỷ lệ phát sinh vấn đề mới đã giảm so với năm 2024, mặt bằng lãi suất cao vẫn tạo áp lực trả nợ, đặc biệt với các lô trái phiếu có lãi suất thả nổi. Tỷ lệ chậm trả từ đỉnh 12,2% xuống còn 1,3% cho thấy rủi ro vẫn hiện hữu song đang được kiểm soát ở mức nhất định.

Trong hai quý tới, thị trường đối mặt với làn sóng đáo hạn lớn: 42,2 nghìn tỷ đồng trong quý II và > 73 nghìn tỷ đồng trong quý III, với bất động sản chiếm hơn một nửa giá trị. Để vượt qua thách thức này, các doanh nghiệp phát hành cần chủ động cân đối dòng tiền hoặc đàm phán gia hạn nợ và chuyển đổi nghĩa vụ tài chính.

Về triển vọng dài hạn, lãi suất cho vay khó có thể giảm ngay do độ trễ của cơ chế truyền dẫn và biên lợi nhuận ngân hàng đang thu hẹp. Tuy nhiên, thị trường đang chứng kiến sự chuyển dịch tích cực khi các doanh nghiệp phi tài chính bắt đầu tiếp cận mạnh mẽ hơn với kênh phát hành ra công chúng. Transimex, Coteccons và BAF được xem là những người tiên phong trong xu hướng này nhằm tận dụng lợi thế chi phí vốn và tính minh bạch.

Khung chính sách mới đang xuất hiện rõ nét hai phân khúc phát hành riêng lẻ và đại chúng. Kênh đại chúng được kỳ vọng sẽ là trụ cột nhờ yêu cầu xếp hạng tín nhiệm và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư cá nhân. Sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý thông qua việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và tăng cường đối thoại được xem là cú hích để thị trường trái phiếu doanh nghiệp hồi phục thực chất hơn, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và hướng tới một cấu trúc tài chính lành mạnh cho doanh nghiệp.