Cổ phiếu PNJ giữa tâm bão: Bài học lịch sử về bắt đáy và bắt dao rơi

PNJ giữa tâm bão: Bài học từ việc bắt đáy và bắt dao rơi

Sau bê bối liên quan đến công ty con P-Lab, cổ phiếu PNJ (HOSE: PNJ) đã giảm 21% chỉ trong một tuần, kéo vốn hóa thị trường bị thụt lùi khoảng 6.700 tỷ đồng. Tính đến ngày 09/07, cổ phiếu đóng cửa ở mức 50.000 đồng/cp. Hội đồng quản trị cho biết xem xét mua tối đa 8 triệu cổ phiếu quỹ, tương đương 1,6% lượng cổ phiếu lưu hành; em trai Chủ tịch HĐQT cũng đăng ký mua 300.000 cổ phiếu, nâng tỷ lệ sở hữu lên 2,7%.

Việc mua cổ phiếu quỹ được xem như một tín hiệu hỗ trợ giá cổ phiếu khi thị trường gặp khủng hoảng. Tuy vậy, hiệu quả của dòng tiền này phụ thuộc vào khung pháp lý và nguồn lực tài chính của doanh nghiệp. Quy định hiện hành quy định số cổ phiếu quỹ phải bị hủy và vốn điều lệ giảm tương ứng, khiến dòng tiền rời khỏi bảng cân đối và không trở lại khi giá phục hồi. Các trường hợp điển hình trên thế giới cho thấy mua cổ phiếu quỹ có thể bù đắp thanh khoản và định giá thấp, nhưng cũng có thể trở thành bẫy nếu lý do sụt giá xuất phát từ yếu tố căn bản đã bị làm sai trá.

Trong các ví dụ lịch sử, Dow Jones giảm mạnh năm 1987 đã bị chặn đà rơi khi Citicorp và General Electric công bố mua lại cổ phiếu và nhiều công ty khác tham gia. Ở Việt Nam, đợt bán tháo Covid-19 năm 2020 đã chứng kiến VHM và MWG triển khai mua lại cổ phiếu, giúp thiết lập vùng cân bằng và sau đó tăng mạnh khi thị trường hồi phục. Các tiền lệ này cho thấy mô hình mua lại cổ phiếu có thể mang lại thặng dư khi thị trường phục hồi, nhưng cũng cần cân nhắc rủi ro và thận trọng về mặt pháp lý.

Đối với PNJ, vụ bê bối đã đẩy lượng tồn kho tăng lên và ảnh hưởng ngắn hạn đến thanh khoản. Theo báo cáo, lượng tiền và đầu tư ngắn hạn của PNJ đến hết quý 1/2026 đạt 4.510 tỷ đồng, bằng 11% doanh thu 4 quý gần nhất. PNJ cho biết kim cương và trang sức kim cương chiếm 30-33% doanh thu bán lẻ. P-Lab, công ty con do PNJ sở hữu 100%, đóng vai trò kiểm định và có thể dẫn đến nghi ngờ về tính xác thực của chứng thư nếu có sai phạm.

Những câu hỏi lớn còn bỏ ngỏ là liệu các nước có áp dụng đầy đủ khung pháp lý tương ứng để đảm bảo rằng các hành động mua lại không làm bốc hơi dòng tiền và gây tổn hại tới giá trị thực. Các nhà đầu tư được khuyến nghị thận trọng và theo dõi chặt chẽ diễn biến nội tại PNJ, đặc biệt liên quan đến hoạt động của P-Lab và các giấy chứng nhận kiểm định kim cương. Các bài học lịch sử cho thấy quan trọng nhất là đánh giá cùng lúc cả chất lượng tài sản và sức khỏe tài chính, chứ không chỉ dựa vào tín hiệu mua lại cổ phiếu quỹ.