Trái phiếu doanh nghiệp tìm lực bật mới

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý I: tín hiệu phục hồi và phân hóa dòng vốn

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý 1 ghi nhận tín hiệu phục hồi rõ nét về quy mô phát hành sau giai đoạn trầm lắng kéo dài. Tuy nhiên, lãi suất tăng, nghĩa vụ đáo hạn lớn và rủi ro thanh khoản vẫn đang tạo ra sự phân hóa mạnh giữa các nhóm doanh nghiệp, buộc thị trường phải bước vào quá trình tái cấu trúc sâu hơn để hướng tới phát triển bền vững.

Phân hóa mạnh dòng vốn huy động được thể hiện rõ trong số liệu vừa công bố. Tổ chức tín dụng và bất động sản vẫn là hai nhóm chiếm phần lớn trên thị trường, khi tổng giá trị phát hành quý I đạt khoảng 40,3 nghìn tỷ đồng, tăng 60,6% so với cùng kỳ năm trước. Tuy vậy, tốc độ phát hành so với các quý gần đây cho thấy sự hạ nhiệt sau giai đoạn bứt phá ban đầu.

FiinRatings cho rằng quý I là giai đoạn thấp điểm theo chu kỳ phát hành trái phiếu. Năm nay, sự thận trọng của các doanh nghiệp phát hành còn gia tăng khi mặt bằng lãi suất liên tục biến động, khiến chi phí vốn trở thành áp lực lớn với nhiều đơn vị.

Đáng chú ý, nhóm doanh nghiệp phi ngân hàng tiếp tục dẫn dắt thị trường khi chiếm tới 70,4% tổng giá trị phát hành trong quý đầu năm. Thương vụ nổi bật nhất là Công ty Đầu tư Marina Center với giá trị phát hành lên tới 10.196 tỷ đồng, kỳ hạn 10 năm và áp dụng cơ chế lãi suất bậc thang. Xu hướng này cho thấy bất động sản vẫn tìm kiếm nguồn vốn trung và dài hạn để triển khai dự án bất chấp thắt chặt tín dụng ngân hàng.

Bên cạnh lĩnh vực bất động sản, sự xuất hiện của Transimex, Coteccons và BAF trên thị trường phát hành đại chúng cho thấy việc đa dạng hóa nguồn vốn đang lan sang các nhóm sản xuất và dịch vụ. Trong khi đó, khối NHTM lại tỏ ra dè dặt hơn với hoạt động phát hành trái phiếu mới; các tổ chức tín dụng ưu tiên huy động ngắn hạn để bảo đảm thanh khoản.

Theo FiinRatings, lãi suất phát hành trái phiếu ngân hàng hiện đã tiệm cận mức 7%/năm, gần sát với lãi suất cho vay và tạo áp lực lên biên lợi nhuận ròng NIM của các ngân hàng thương mại. Về cơ cấu phát hành, phát hành riêng lẻ vẫn chiếm ưu thế, với hơn 90% tổng giá trị toàn thị trường, dù phát hành ra công chúng được đánh giá có lợi thế hơn về chi phí cho nhóm doanh nghiệp phi tài chính. Các cơ quan quản lý đang xem xét rút ngắn quy trình và tăng cường minh bạch thông qua xếp hạng tín nhiệm, nhằm cải thiện chất lượng hàng hóa và bảo vệ nhà đầu tư cá nhân.

Áp lực đáo hạn vẫn đè nặng thị trường dù quy mô phát hành có dấu hiệu khởi sắc. Theo báo cáo, tổng giá trị trái phiếu có vấn đề trong quý 1 đạt khoảng 12,8 nghìn tỷ đồng, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước. Nhóm bất động sản và năng lượng tiếp tục chịu áp lực lớn nhất, chiếm lần lượt 54,6% và 43,4% tổng giá trị trái phiếu gặp khó khăn. Dự báo lượng trái phiếu đến hạn sẽ tăng mạnh trong các quý tới, với 42,2 nghìn tỷ đồng đến hạn ở quý 2 và 73,3 nghìn tỷ đồng ở quý 3, trong đó bất động sản chiếm hơn 57% tổng giá trị đáo hạn.

Theo các chuyên gia, chi phí vốn sẽ còn chịu áp lực do lãi suất huy động chưa giảm nhanh. Dù dữ liệu từ NHNN cho thấy lãi suất huy động hạ nhiệt nhẹ từ đầu quý II, dư địa giảm sâu vẫn còn hạn chế do tác động từ yếu tố địa chính trị và lạm phát toàn cầu. Tuy vậy, triển vọng dài hạn được kỳ vọng tích cực khi thị trường dần hoàn thiện thanh khoản và minh bạch hơn, với sự tham gia mạnh mẽ từ hệ thống xếp hạng tín nhiệm và cơ chế phân loại nhà đầu tư.